Monday, May 18, 2020

چرا دولت تاجیکستان اطلاع رسانی در باره کرونا را سرکوب می‌کند؟

اسفندیار آدینه
روزنامه‌نگار

ایران
اطلاع‌رسانی دولت‌های مختلف درباره شیوع ویروس کرونا و اعلام آمار مرگ و میر واکنش‌های متفاوتی را در پی داشته است. اسفندیار آدینه روزنامه‌نگار تاجیک، درباره رویارویی تاجیکستان با این ویروس و کنترل و اطلاع‌رسانی برای صفحه ناظران یادداشتی نوشته است.
ایرانحق نشر عکسGETTY IMAGES
Image captionمقامات بیشتر نگران افکار عمومی هستند
در حالی که بحران آلودگی به ویروس کرونا در تاجیکستان بسرعت دامن پهن می‌کند، به نظر می‌رسد مقامات این کشور بیش از آن که به فکر رسیدگی به این بحران باشند، نگران تاثیر آن در افکار عمومی و همین طور در صدد کنترل اطلاع‌ رسانی جایگزین در باره آن هستند. تازه ترین مورد از اقدامات آنها در سرکوب اطلاع رسانی مستقل در باره بیماری کووید ۱۹ مسدود کردن دسترسی به تارنمایی است که توسط گروههای جامعه مدنی ساخته شد و مردم می‌توانستند در آن موارد مرگ‌و‌میر بستگانشان در اثر آلودگی به کرونا را ثبت کنند.
تا روز ۱۱ مه که این سایت در داخل تاجیکستان مسدود شد، داده‌های مربوط به حدود ۱۵۰ نفر از درگذشتگان از بیماری کووید ۱۹ و التهاب ریه (آن گونه که پزشکان تاجیک تشخیص می‌دهند) در این تارنما ثبت شد. این در حالی است که در آخر این روز، وزارت بهداشت تاجیکستان فقط از مرگ ۲۱ نفر در اثر این بیماری و آلودگی ۶۶۱ نفر به این ویروس ‌خبر داد. پس معلوم است که تفاوت از کجاست تا به کجا.
یکی دو تن از مسئولان این تارنما به من گفتند که خودشان هم تحت فشار مقامات قرار گرفته‌اند. یکی از آنان در گفت‌وگویی خصوصی گفت: "سایت را امروز بستند. اکنون فقط با فیلترشکن می‌توان وارد شد. اینها از همه جانب بر ما فشار می‌آورند. از دادستانی سراغ مرا گرفتند. پیش از این هم دو سه مورد مرا اذیت کرده بودند."

'خبرهای بی‌اساس'

روز ۶ مه سایت دادستانی کل تاجیکستان با انتشار بیانیه‌ای از مجازات کسانی هشدار داد که "به پهن کردن (انتشار) آوازه‌های بردروغ به خاطر به تهلکه (واهمه) آوردن اهالی" درباره "زیاد شدن حادثه های فوت، بالا رفتن نرخها، کمچین شدن محصولات اولیه و بسته شدن راههای بین منطقه‌های" در کشور دست می‌زنند.
قبل از این، روز ۲۳ آوریل، یک هفته پیش از آن که وزارت بهداشت اولین ارقام رسمی مبتلایان به کووید ۱۹ را انتشار بدهد، در بیانیه‌ای نگرانی شدید خود را "از خبرهای بی‌اساس بعضی رسانه‌ها" اعلام کرد. این وزارتخانه هشدار داد که "منبعد هر رسانه، افراد علیحده و خبرنگاری را که معلومات ناسنجیده و بردروغ را" در باره پیدایش کرونا نشر می‌کنند، به دست مقامات حفظ حقوق (انتظامی و امنیتی) خواهد سپرد.
بیشتر بخوانید:
اولین موارد بیماری با نشانه‌هایی شبیه کووید ۱۹ در اواخر ماه مارس گزارش شد، ولی مقامات آن موارد را فقط "التهاب ریه" خواندند و وجود ویروس کرونا را رد کردند. این زمانی بود که انتخابات مجلس ملی برگزار شد و رستم امامعلی، پسر بزرگ رئیس جمهور عضو آن و دو هفته بعد رئیس این مجلس انتخاب شد. طول یک ماه مقامات وجود موارد آلودگی به کرونا را رد می کردند و فقط دو روز مانده به ورود هیاتی از سازمان بهداشت جهانی، ۳۰ آوریل، وزارت بهداشت بار اول از وجود ۱۵ مورد ابتلا به کووید ۱۹ خبر داد. زمانی که بااصطلاح کار از کار گذشته بود.
این امر باعث شد مردم در اطلاعات رسمی ابراز تردید کنند. بویژه این که خود وزارت بهداشت روز ۲۷ آوریل خبر داد که در یکی از بیمارستانهای شهر دوشنبه ۳۱۹ نفر "به گمان ابتلا به بیماری التهاب ریه " بستری شده اند که ۱۳۶ نفر آنها کارمندان بهداشتی هستند. و از این افراد ۱۱ نفر فوت کرده و ۱۰۷ نفر مرخص شده اند.
ایرانحق نشر عکسGETTY IMAGES
Image captionمقامات بیشتر نگران افکار عمومی هستند

آمار ضد و نقیض

هم وزارت بهداشت و هم نماینده محلی سازمان بهداشت جهانی می‌گفتند که در آزمایشهای هیچ کدام از این بیماران ابتلا به کووید ۱۹ کشف نشده‌است. این باعث شد گالینا پرفیلوا، نماینده محلی این سازمان بویژه بعد از اعلام رسمی نخستین موارد کرونا هدف انتقادهای گسترده کاربران شبکه های اجتماعی قرار بگیرد.
تردید در آمار و اطلاعات رسمی به این ختم نمی شود. روز ۷ مه، یک هفته پس از اعلام ۱۵ مورد نخست آلودگی به کرونا، وزارت بهداشت خبر داد که ۳۴۵ نفر در سراسر کشور از بیماری "التهاب ریه" بهببود یافته و از بیمارستانها مرخص شده اند. یعنی این سوال برانگیز است که چه طور بعد از یک هفته ثبت ۱۵ مورد کرونا نزدیک به ۳۵۰ نفر با همان نشانه‌ها بهبود می یابند و مرخص می شوند؟
روز ۹ مه هم بیش از ۱۱۰ نفر از بیمارستانی در شهر باختر در جنوب تاجیکستان مرخص شدند. در این ده روزه اخیر آمار رسمی مبتلایان به کووید ۱۹ هم بسرعت بالا رفت و به ۷۰۰ نفر نزدیک شده است اما ارقام رسمی مرگ و میر همچنان ۲۱ نفر است. در دو روز تعطیلی گذشته فقط یک مورد مرگ اضافه شده است. این در حالی است که در این دو روز دهها مورد از اخبار مرگ افراد در اثر ابتلا به ویروس کرونا در شبکه‌های اجتماعی همرسانی شده است.
برخی از این افراد شخصیتهای مطرحی، مانند روح‌الله حکیم‌زاده، رئیس سابق امانت‌بانک و پسرش کرامت‌الله، استادان دانشگاه رستم عیسی‌یف و منظوره سیدالله یوا، شاعران محمدعلی عجمی و اعلا عمرزاد،، کریم کریمف، دادستان ناحیه فیض‌آباد، شمس‌الدین جلالف، اقتصاددان معروف و چندی از معلمان و پزشکان و هنرپیشگان هستند.
تاجیکستانحق نشر عکسGETTY IMAGES
Image captionهمه‌روزه افراد زیادی پیامهایی از درگذشت بستگانشان در فیسبوک انتشار می‌دهند

سرکوب احساسات

همه‌روزه افراد زیادی پیامهایی از درگذشت بستگانشان در فیسبوک، بویژه در گروه "کووید ۱۹: تاجیکستان" که بعد از اولین اعلام رسمی موارد ابتلا به کرونا در این شبکه اجتماعی درست شد، انتشار می دهند. همزمان گروههای تبلیغاتی طرفدار امامعلی رحمان، رئیس جمهور، مانند اعضای کمیته جوانان و گروه آوانگارد که وابسته به وزارت کشور است، سعی می کنند با استفاده از تهدید و اعاب کاربران را وادارند که اخبار مرگ و میر انتشار ندهند.
آنها با اشاره به این سخن منتسب به ابن سینا که "ترس نیم مرگ است" می‌نویسند که مردم از ترس بیشتر می میرند تا از آلودگی به کرونا. این با سخنان اخیر خود رئیس جمهور امامعلی رحمان که گفته بود "وضعیت از ما تقاضا می کند که نهایت هشیار و احتیاط ‌کار باشیم، به واهمه و تهلکه داده نشویم" همخوانی دارد. یعنی سعی بر این است که احساسات و عواطف عمومی نیز کنترل یا سرکوب شود.
تا حال در شبکه‌های اجتماعی عکس و ویدئوهای زیادی از وضعیت بیمارستانها، نبود وسایل کافی مانند دستگاههای تنقسی، پزشکانی که لباس ایمنی ندارند و یا وادار شده‌اند خودشان لباس ایمنی بخرند، منتشر شده است. در مقابل، تلویزیونهای دولتی به مردم پزشکانی را نشان می دهند که از امامعلی رحمان ستایش می کنند. یعنی دستگاه تبلیغاتی آقای رحمان در این روزگار مصیبت‌بار کرونایی از گذشته فعال‌تر شده است.

کرونا و فساد

این در حالی است که طی سالهای اخیر چندین رسانه محلی بسته و چندین سایت خبری، مانند رادیوی آزادی، آسیا پلاس، اخبار، سایت پیام که متعلق به گروههای مخالف است، در داخل کشور مسدود شده اند. دولت به خبرنگاران برخی از رسانه های خارجی مانند اعتبارنامه نمی دهد. دهها روزنامه‌نگار و نویسنده و پژوهشگر کشور را ترک کرده اند و دهها تن دیگر با اتهامات ساختگی در زندان به سر می برند.
طی این سالها حمله و تهدید علیه روزنامه نگاران هم امری رایج بوده و در شرایط بحران کرونا احتمالا افزایش خواهد یافت. تازه‌ترین مورد آن حمله روز ۱۱ مه به عبدالله غربتی، روزنامه‌نگار آسیا پلاس است که اخیرا گزارشهایی انتقادی در باره سیاستهای دولت در زمینه جلوگیری از همه‌گیری کرونا منتشر کرده بود.
سازمان شفافیت بین‌المللی می گوید که بحران کرونا ناکارآمدیهایی را در سیستم مدیریت دولتی در کشورهای فسادزده برملا می سازد. عدم شفافیت پیامدهای مصیبت‌باری برای این جوامع دارد. همین نبود شفافیت است که باعث شده دولت تاجیکستان نتواند از شیوع گسترده کرونا جلوگیری کند. این امر به بی‌اعتمادی عمومی دامن زده و سوالات بسیاری را از جمله در مورد مقیاس مرگ و میر، در ذهن مردم خلق کرده است. ولی دولت پاسخی به این سوالات ندارد و راه حل را باز هم در کنترل اطلاع رسانی و سرکوب صداهای مخالف یا آنترناتیف می بیند.
حالا که کرونا سراسر تاجیکستان را هم فرا گرفته، دولت برنامه مشخصی برای مقباله با آن معرفی نکرده است و فقط دست به دامان سازمانهای مالی بین المللی است. صندوق بین المللی پول بتازگی اعلام کرد که حدود ۱۹۰ میلیون دلار برای مبارزه با کووید به دولت تاجیکستان اختصاص خواهد داد. اما شفافیت بین المللی می‌گوید این سازمان باید مقابله با فساد را در محور کمکهای خود به دولتهای خودکامه قرار دهد.

Чиро давлати Тоҷикистон иттилоърасонӣ дар бораи куруноро саркӯб мекунад?

Исфандиёри Одина,
Рӯзноманигор
Иттилоърасонии давлатҳои мухталиф дар бораи шуюъи вируси куруно ва эъломи омори маргу мир вокунишҳои мутафовитеро дар пай доштааст. Исфандиёри Одина, рӯзноманигори тоҷик, дар бораи рӯёрӯии Тоҷикистон бо ин вирус ва кунтрули иттилоърасонӣ барои сафҳаи нозирон ёддоште нивиштааст. (Бибиси Форсӣ)
ایران
Дар ҳоле ки буҳрони олудагӣ ба вируси куруно дар Тоҷикистон басуръат доман паҳн мекунад, ба назар мерасад мақомоти ин кишвар беш аз он ки ба фикри расидагӣ ба ин буҳрон бошанд, нигарони таъсири он дар афкори ъумумӣ ва ҳамин тур дар садади кунтрули иттилоърасонии ҷойгузин (олтернотив) дар бораи он ҳастанд.
Тозатарин маврид аз иқдомоти онҳо дар саркӯби иттилоърасонии мустақил дар бораи бемории Кувид-19 масдуд кардани дастрасӣ ба торнамое аст, ки тавассути гурӯҳҳои ҷомеъаи маданӣ сохта шуд ва мардум метавонистанд дар он мавориди маргу мири бастагонашон дар асари олудагӣ ба куруноро сабт кунанд.
То рӯзи 11 май, ки ин сойт дар дохили Тоҷикистон масдуд шуд, додаҳои марбут ба 150 нафар аз даргузаштагон (ҳамин ҳоло, яъне шаби 17 май, шумори онҳо ба 245 нафар расидааст!) аз бемории Кувид-19 ва илтиҳоби рия (илтиҳоби шуш ё пневмония ё ҳамон зотуррия/синапаҳлу, он гуна ки пизишкони тоҷик ташхис медиҳанд) дар ин торнамо сабт шуд.
Ин дар ҳолест, ки дар охири он рӯз (11 май) Вазорати беҳдошти Тоҷикистон фақат аз марги 21 нафар (ба торихи 17 май - 39 нафар) дар асари ин беморӣ ва олудагии 661 нафар (ҳоло 1524 нафар) ба ин вирус хабар дод. Пас, маъдум аст, ки тафовути раҳ аз куҷост то ба куҷо.
Яке ду тан аз масъулони ин торнамо ба ман гуфтанд, ки худашон ҳам таҳти фишори мақомот қарор гирифтаанд. Яке аз онон дар гуфтугӯе хусусӣ гуфт: "Сойтро имрӯз бастанд. Акнун фақат бо филтершикан метавон ворид шуд. Инҳо аз ҳама ҷониб бар мо фишор меоваранд. Аз додситонӣ суроғи маро гирифтанд. Пеш аз ин ҳам ду се маврид маро азият карда буданд."
'Хабарҳои беасос'
Рӯзи 6 май сойти Додситонии кулли Тоҷикистон бо интишори баёнияе аз муҷозоти касоне ҳушдор дод, ки "ба паҳн кардани (интишори) оозаҳои бардурӯғ ба хотири ба таҳлука (воҳима) овардани аҳолӣ" дар бораи "зиёд шудани ҳодисаҳои фавт, боло рафтани нархҳо, камчин шудани маҳсулоти аввалия ва баста шудани роҳҳои байни минтақаҳое" дар кишвар даст мезананд.
Қабл аз ин, рӯзи 23 оврил, як ҳафта пеш аз он ки Вазорати беҳдошт аввалин арқоми расмии мубталоён ба Кувид-19-ро интишор бидиҳад, дар баёнияе нигаронии шадиди худро "аз хабарҳои беасоси баъзе расонаҳо" эълом кард. Ин вазоратхона ҳушдор дод, ки "минбаъд ҳар расона, афроди ъалоҳида ва хабарнигореро, ки маълумоти носанҷида ва бардурӯғро" дар бораи пайдоиши куруно нашр мекунанд, ба дасти мақомоти ҳифзи ҳуқуқ (интизомӣ ва амниятӣ) хоҳад супурд.
ایران
Аввалин мавориди беморӣ бо нишонаҳое шабеҳи Кувид-19 дар авохири моҳи морс гузориш шуд, вале мақомот он маворидро фақат "илтиҳоби рия" (пневмония ё зотуррия/синапаҳлу) хонданд ва вуҷуди вируси куруноро рад карданд. Ин замоне буд, ки интихоботи Маҷлиси Миллӣ баргузор шуд ва Рустами Эмомъалӣ, писари бузурги раиси ҷумҳур, ъузви он ва ду ҳафта баъд раиси ин маҷлис интихоб шуд.
Тӯли як моҳ мақомот вуҷуди мавориди олудагӣ ба куруноро рад мекарданд ва фақат ду рӯз монда ба вуруди ҳайъате аз Созмони Беҳдошти Ҷаҳонӣ, 30 оврил, Вазорати Беҳдошт бори аввал аз вуҷуди 15 мавриди ибтило ба Кувид-19 хабар дод. Замоне ки баистилоҳ, кор аз кор гузашта буд.
Ин амр боъис шуд, ки мардум дар иттилоъоти расмӣ ибрози тардид кунанд. Бавижа ин ки худи Вазорати Беҳдошт рӯзи 27 оврил хабар дод, ки дар яке аз бемористонҳои шаҳри Душанбе 319 нафар "ба гумони ибтило ба бемории илтиҳоби шуш (рия)" бистарӣ шудаанд, ки 136 нафари онҳо кормандони беҳдоштӣ ҳастанд. Ва аз ин афрод 11 нафар фавт карда ва 104 нафар мураххас шудаанд.
Омори зидду нақиз
Ҳам Вазорати Беҳдошт ва ҳам намояндаи маҳаллии Созмони Беҳдошти Ҷаҳонӣ мегуфтанд, ки дар озмоишҳои ҳеч кудом аз ин беморон ибтило ба Кувид-19 кашф нашудааст. Ин боъис шуд, ки Голино Перфилуво, намояндаи маҳаллии ин созмон, бавижа баъд аз эъломи расмии нахстин мавориди куруно ҳадафи интиқодҳои гстардаи корбарони шабакаҳои иҷтимоъӣ қарор бигирад.
Тардид дар омор ва иттилоъоти расмӣ ба ин хатм намешавад. Рӯзи 7 май як ҳафта пас аз эъломи 15 мавриди нахусти олудагӣ ба куруно, Вазорати Беҳдошт хабар дод, ки 345 нафар дар саросари кишвар аз бемории илтиҳоби рия беҳбуд ёфта ва аз бемористонҳо мураххас шудаанд. Яъне ин суолбарангез аст, ки чи тур баъд аз як ҳафтаи сабти 15 мавриди куруно, наздик ба 350 нафар бо ҳмон нишонаҳо беҳбуд меёбанд ва мураххас мешаванд?
Рӯзи 9 май ҳам беш аз 110 нафар аз бемористоне дар шаҳри Бохтар дар ҷануби Тоҷикистон мураххас шуданд. Дар ин даҳрӯзаи ахир омори расмии мубталоён ба Кувид-19 ҳам басуръат боло рафт ва ба 700 нафар наздик шудааст (ҳоло беш аз 1500 нафар), аммо арқоми расмии маргу мир ҳамчунон 21 нафар аст (ҳоло ба 39 нафар расида). Дар ду рӯзи таътилии гузашта (манзур 9-10 май аст) фақат як мавриди марг изофа шудааст. Ин дар ҳолест, ки дар ин ду рӯз даҳҳо маврид аз ахбори марги афрод дар асари ибтило ба вируси куруно дар шабакаҳои иҷтимоъӣ ҳамрасонӣ шудааст.
Бархе аз ин афрод шахсиятҳои матраҳе. монанди Рӯҳуллоҳи Ҳакимзода, раиси собиқи Амонатбонк ва писараш Кароматуллоҳ, устодони донишгоҳ Рустам Ъисоюф ва Манзура Сайдуллоево, шоъирон Муҳаммадъалии Ъаҷамӣ ва Аъло Ъумарзод, Карим Каримуф, додситони ноҳияи Файзобод, Шамсуддин Ҷалолуф, иқтисоддони маъруф ва чанде аз муъаллимону пихишкон ва ҳунарпешагон ҳастанд.
Саркӯби эҳсосот
Ҳамарӯза афроди зиёде паёмҳое аз даргузашти бастагонашон дар Фейсбук, бавижа дар гурӯҳи "Covid-19: Тоҷикистон", ки баъд аз аввалин эълом расмии мавориди ибтило ба куруно дар ин шабакаи иҷтимоъӣ дуруст шуд, интишор медиҳанд. Ҳамзамон гурӯҳҳои таблиғотии тарафдори Эмомъалии Раҳмон, раиси ҷумҳур, монанди аъзои Кумитеи Ҷавонон ва гурӯҳи "Овонгорд", ки вобаста ба вазорати кишвар аст, саъй мекунанд бо истифода аз таҳдиду иръоб корбаронро водоранд, ки ахбори маргу мир интишор надиҳанд.
تاجیکستان
Онҳо бо ишора ба ин сухани мунтасаб ба Ибни Сино, ки "тарс ними марг аст", менивисанд, ки мардум аз тарс бештар мемиранд, то аз олудагӣ ба куруно. Ин бо суханони ахири худи раисҷумҳур Эмомъалии Раҳмон, ки гуфта буд, "вазъият аз мо тақозо мекунад, ки ниҳоят ҳушёр ва эзтиёткор бошем, ба воҳима ва таҳлука дода нашавем", ҳамхонӣ дорад. Яъне саъй бар ин аст, ки эҳсосот ва ъавотифи ъумумӣ низ кунтрул ё саркӯб шавад.
То ҳол дар шабакаҳои иҷтимоъӣ ъаксу видеуҳои зиёде аз вазъияти бемористонҳо, набуди васоили кофӣ, монанди дастгоҳҳои танаффусӣ, пизишконе, ки либоси эмани надоранд, ва ё водор шудаанд худашон либоси эманӣ бихаранд, мунташир шудааст. Дар муқобил, телевизиюнҳои давлатӣ ба мардум пизишконеро нишон медиҳанд, ки аз Эмомъалии Раҳмон ситоиш мекунанд. Яъне дастгоҳи таблиғотии оқои Раҳмон дар ин рӯзгори мусибатбори куруноӣ аз гузашта фаъолтар шудааст.
Куруно ва фасод
Ин дар ҳоле аст, ки тайи солҳои ахир чандин расонаи маҳаллӣ баста ва чандин сойти хабарӣ, монанди торнамои родиюи Озодӣ, ОсиёПлос, Ахбор, сойти Паём, ки мутаъаллиқ ба гурӯҳҳои мухолиф аст, дар дохили кишвар масдуд шудаанд. Давлат ба хабарнигорони бархе аз расонаҳои хориҷӣ эътиборнома намедиҳад. Даҳҳо рӯзноманигор ва нивисанда ва пажӯҳишгар кишварро тарк кардаанд ва даҳҳо тани дигар бо иттиҳомоти сохтагӣ дар зиндон ба сар мебаранд.
Тайи ин солҳо ҳамла ва таҳдид ъалайҳи рӯзноманигорон ҳам амре роиҷ буда ва дар шароити буҳрони куруно эҳтимолан афзоиш хоҳад ёфт. Тозатарин мавриди он ҳамлаи рӯзи 11 май ба Ъабдуллоҳи Ғурбатӣ, рӯзноманигори ОсиёПлос, аст, ки ахиран гузоришҳое интиқодӣ дар бораи сиёсатҳои давлат дар заминаи ҷилавгирӣ аз ҳамагирии куруно мунташир карда буд.
Созмони Шаффофияти Байналмилалӣ мегӯяд, ки буҳрони куруно нокоромадиҳоеро дар системи мудирияти давлатӣ дар кишварҳои фасодзада бармало месозад. Ъадами шаффофият паёмадҳои мусибатборе барои ин ҷавомеъ дорад. Ҳамин набуди шаффофият аст, ки боъис шудааст давлати Тоҷикистон натавонад аз шуюъи густардаи куруно ҷилавгирӣ кунад. Ин амр ба беэътимодии ъумумӣ доман зада ва суолоти бисёреро аз ҷумла дар мавриди миқёси маргу мир дар зеҳни мардум халқ кардааст. Вале давлат посухе ба ин суолот надорад, ва роҳи ҳалро боз ҳам дар кунтрули иттилоърасонӣ ва саркӯби садоҳои мухолиф ва мунтақид ё ҷойгузин (олтернотив) мебинад.
Ҳоло, ки куруно саросари Тоҷикистонро ҳам фаро гирифта, давлат барномаи мушаххасе барои муқобала бо он муъаррифӣ накардааст ва фақат даст ба домони созмонҳои молии байналмилалӣ аст. Сандуқи Байналмилалии Пул батозагӣ эълом кард, ки ҳудуди 190 милюн дулор барои мубориза бо Кувид-19 ба давлати Тоҷикистон ихтисос хоҳад дод. Аммо Шаффофияти Байналмилал мегӯяд ин созмон бояд муқобала бо фасодро дар меҳвари кумакҳои худ ба давлатҳои худкома қарор бидиҳад.

Monday, April 27, 2020

نگرانی‌ها درباره شیوع احتمالی کرونا در تاجیکستان‏


مدارس تاجیکستان و کودکستان‌ها در این کشور برای دو هفته تعطیل شده‌اند. ‏
این تصمیم را ستاد پیشگیری از گسترش بیماری کوید-۱۹ در این کشور گرفته است.‏
مقام های بهداشتی در تاجیکستان می‌گویند تا کنون از ۲۳۰۰ تن از افراد مشکوک به ابتلا به کرونا آزمایش گرفته‌اند و نتیجۀ همۀ آنها منفی بوده است.‏
بسیاری از منتقدان دولت، نتیجۀ این آزمایش‌ها را زیر سؤال می‌برند. ‏
سازمان جهانی بهداشت دو روز پیش اعلام کرد که برای بررسی نتیجه این آزمایش‌‌ها هیئتی از کارشناسانش را هفته آینده به تاجیکستان و ترکمنستان می‌فرستد.‏
در چشم‌انداز بامدادی یکشنبه هفتم اردی‌بهشت ١٣٩٩ (٢٦ آوریل ٢٠٢٠) نازنین جاوید در این باره با اسفندیار آدینه، روزنامه‌نگار آزاد در لندن گفتگو کرد.
چشم‌انداز بامدادی رادیو بی‌بی‌سی از ساعت ۷ تا ۹ بامداد هر روز بر روی این امواج و فرکانس‌های رادیویی و ماهواره‌ای پخش می‌شود.
برای شنیدن سایر مطالب رادیوی بی بی سی، به صفحه رادیو مراجعه کنید یا برنامه‌های ما را بر روی ساوند کلاود بشنوید.‏

Sunday, April 26, 2020

تاجیکستان؛ رو به ریاست جمهوری موروثی؟‏



در تاجیکستان خبری که این روزها ورد زبان‌هاست، انتخاب رستم امامعلی به مقام ریاست مجلس ملی این کشور است. ‏
رستم امامعلی، شهردار دوشنبه، پایتخت است. و مهم‌تر از آن، فرزند امامعلی رحمان، رئیس‌جمهور تاجیکستان.‏
آن‌طوری که اسفندیار آدینه، روزنامه‌نگار تاجیک در لندن در گفتگو با داریوش رجبیان در چشم‌انداز بامدادی سه‌شنبه دوم اردی‌بهشت ١٣٩٩ (٢١ آوریل ٢٠٢٠) گفت، با این انتخاب، فرزند امامعلی رحمان، نفر دوم در سلسله‌مراتب قدرت در این کشور شده است.
چشم‌انداز بامدادی رادیو بی‌بی‌سی از ساعت ۷ تا ۹ بامداد هر روز بر روی این امواج و فرکانس‌های رادیویی و ماهواره‌ای پخش می‌شود.
برای شنیدن سایر مطالب رادیوی بی بی سی، به صفحه رادیو مراجعه کنید یا برنامه‌های ما را بر روی ساوند کلاود بشنوید.‏

Оё Созмони Беҳдошти Ҷаҳонӣ 'душмани' тоҷикон аст?

Гурӯҳе бесавод дар вокуниш ба ин хабар, ки ҳайъате аз Созмони Беҳдошти Ҷаҳонӣ ба Тоҷикистон меояд, саръ гирифтаанд ва дар шабакаи Фейсбук ба корзоре густарда ъалайҳи ин созмон пардохтаанд!
Масалан яке аз ин беандешаҳо, ки худро "Ҷаҳони андеша" (!) ном гузошта, чунин нивишта: "Ҷаҳони Андеша Ба омадани ,,онҳо,, ягон беҳбудӣ мешавад? Умуман кори онҳо ба мо чӣ? Масъаларо ҷиддӣ бояд ҳал кард. Ҳамаи ин дилсӯзиҳо ғаразноканд."
Дигаре афзуда: "Mahmadsharif Atoev Дар мо ку коронавирус нест. Онхо омада онро аз кучо ефтанианд? Ё кориданианд? Бо омадани онхо кадом масъала рохи халли худро меёфта бошад?"
Севумӣ чунин нивишта: "Кӯҳистонзода Кухистони Гӯё ки ҳукумати Тоҷикистон саломати шахрванди худро намехоҳад онҳо дилсузи мо ҳастанд.... Аврупоӣ ва Амрикои махуф пешравии моро намехохад..
Рашкашони ҳасадашон баланд шуд.."
Оқоён ва хонумҳо! Шумо чи пешравӣ доред? Масалан, Омрико дар замони қарантине ё хонанишинӣ трилюнҳо дулор ба шаҳрвандонаш, ки дар хона менишинанд, кумакпулӣ медиҳад, трилюнҳо дулор ҳам ба корхонаҳое медиҳад, ки тиҷораташон муваққатан мутаваққиф шудааст.
Боз ҳам омода аст ба кишварҳои ъақабмонда ва фасодзадае чун Тоҷикистон милюнҳо дулор кумак кунад. Ҳоло шумо чи пешравӣ доред, ки кишварҳои дигар намехоҳанд??? Ҳамин ки раисҷумҳуратон меравад навори ифтитоҳи ду-се дукону киускро қайчӣ мекунад ва фардояш онҳо баста мешаванд?
Бифармоед, чи пешравӣ доред, ки кишварҳое бо ин ҳама пешрафт ба шумо ҳасад баранд? Як ширкатчаи кӯчаки Омрико будҷеаш даҳ баробари будҷеи давлати Тоҷикистон аст, боз ин кишвар ба шумо ва раҳбарони чӯпонатон ҳасад мебарад?
Мутаассифона, дар миёни инҳо бархе аз шахсиятҳои расонаӣ ҳам ҳастанд, ки фикрҳои бисёр ъаҷибу ғарибе баён мекунанд. Маслаан: "Хуриннисо Ализода Онҳо меоянд, ки биёянд ва бигӯянд шир сафед асту ангишт сиёҳ? Он маблағҳое, ки сарфи меҳмонӣ ва "бузургдошт"-и онҳо мешавад, ба беморони короноии камбағал сарф шавад, беҳтар аст."
Ин хонум чунин пиндошта, ки ҳайъати Созмони Беҳдошти Ҷаҳонӣ бо пули мизбонҳо ба Тоҷикистон меояд, ки мутмаиннан чунин нест!
Дилафрӯзи Қурбонӣ, хабарнигори нашрияи "Омӯзгор" ҳам чунин нивишта: "Delafroz Kurboni Бале, магар дар Точикистон аслан мутахассиси вирусшинос нест??? Ин тахкир ба табибони точик нест? Яьне, табибони мо хама, яксара бесаводанд??? Ба назарам, чои гармашонро хунук накунанд, бехтар аст."
Омадани ин ҳайъат ба саводи пизишкони шумо чи рабте дорад? Дар ҳоле ки воқеъан ҳам пизишкони тоҷик дар заминаи вируси курунои ҷадид ё бемории Кувиди 19 саводи кофӣ надоранд, дар ин шакке нест.
Ё шоъир Рустами Ваҳҳобзода менивисад беҳтар аст коре, ки намояндагони Созмони Беҳдошти Ҷаҳонӣ анҷом медиҳанд, мутахассисони худӣ анҷом диҳанд.
"Rustam Vahhobzoda Беҳтар аст ин корро мутахассисони худӣ анҷом диҳанд. Агар зарур бошад як гурӯҳ бо намунаи ташхисҳои гирифта дар Тоҷикистон ба марказҳои пешрафтаи хориҷ сафар кунанд. Радду бадали иттилоъот ва намунаи ташхисҳо имрӯз ҳам анҷом мешавад. Бояд ҳамин фаъолият дақиқтар ва муассиртар шавад."
Яъне ҳамаи инҳо нисбат ба намояндагони Созмони Беҳдошти Ҷаҳонӣ баякбора аз худ шакку тардид буруз додаанд ва эҳсос мекунанд, ки душмане қавӣ бо аҳдофе хатарнок ба суроғи онҳо омадааст.
Ин дар ҳолест, ки ин созмони байналмилалӣ солҳост дар Тоҷикистон фаъолият дорад ва мардуми кишварро аз бисёре балоҳои охирзамон, ки давлати Тоҷикистон аз рафъи онҳо нотавон буда, наҷот додааст.
Тайи се даҳаи ахир, метавон гуфт, бештарин шумори доруву таҷҳизоту мавод ва васоили аввалияи дармониро барои анвоъи мухталифи бемориҳо дар Тоҷикистон ҳамин созмон таъмин кардааст.
Ҳамин созмон аст, ки ъалайҳи бемории сил дар Тоҷикистон мбуориза мекунад! Ҳамин созмон аст, ки фалаҷи атфолро, ки чанд сол пеш дар Тоҷикистон пайдо шуд ва чандин кӯдакро гирифтор кард, аз миён бурд!
Ҳамин созмон аст, ки дар даврони ҷанги дохилӣ ҷилави густариши бемории ҳасба ё доманаро гирифт, вагарна мақомоти Тоҷикистон бо надонамкорӣ ва системи фасодолудаашон ними ҷамъиятро ба куштан медоданд.
Ин созмон аст, ки бештар аз давлати Тоҷикистон ба фикри саломати модару кӯдак аст ва мизони маргу мири модарону кӯдаконро коҳиш додааст.
Ин созмон аст, ки васоили гуногуни пизишкиро ройгон дар ихтиёри мардум мегузорад, доруҳо ва маводди дармониро ройгон ба Тоҷикистон меорад, аммо мақомоти тоҷик солҳост тавони эҷоди системи бимаи дармониро надоранд ва дар натиҷа аксари кулли мардум аз бимаи дармонӣ комилан бебаҳраанд.

Манбаъ: 
Esfandiar Adineh