برای نخستین بار، شاهنامه فردوسی به‌طور کامل به زبان ارمنی و در قالب نثر مصور ترجمه شده است. این اثر که در مراسمی در مسجد کبود ایروان رونمایی شد، قرار است به‌زودی منتشر شود؛ رویدادی که مقام‌های فرهنگی دو کشور آن را گامی در گسترش روابط فرهنگی ایران و ارمنستان می‌دانند.
***
اسفندیار آدینه
روزنامه‌نگار آزاد
کتاب شاهنامۀ حکیم فردوسی طوسی، شاعر و حماسه‌سرای بزرگ ایرانی، که از شاهکارهای ادبی بی‌نظیر در جهان محسوب می‌شود، برای اولین بار به‌طور کامل به زبان ارمنی در قالب نثر همراه با تصاویر ترجمه شده و آمادۀ چاپ است.
ترجمۀ این اثر بزرگ حماسی روز دوشنبه، ۱۸ آبان، در مسجد کبود ایروان با شرکت جمعی از ایران‌شناسان ارمنی و هیأتی از نمایندگان ایرانی، از جمله سیدحمید پورمحمدی، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان برنامه و بودجۀ ایران، معاونان وزارت‌های فرهنگ و خارجه و دیپلمات‌های ایرانی مستقر در ایروان، رونمایی شده است.
طبق گزارشی که دانشکدۀ خاورشناسی دانشگاه ارمنستان و روسیه از این رویداد انتشار داده، این ترجمه را گِئورگ آساتریان، مترجم سرشناس ارمنی، انجام داده و قرار است این کتاب با مقدمه و ویرایش پروفسور گارنیک آساتوریان، رئیس این دانشکده و از اعضای افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی ایران، به‌زودی در دسترس دوستداران ادبیات در ارمنستان قرار بگیرد.
«عنصری هویت‌ساز»
پروفسور آساتوریان ضمن سخنرانی در این همایش دربارۀ جایگاه شاهنامه در تاریخ و فرهنگ ایران گفته است: «شاهنامه همواره عنصری حیاتی در هویت ایرانی بوده است؛ حماسه‌ای که بخش عمده‌ای از خودشناسی ایرانیان، و تا حدودی خودِ مفهوم دولت‌داری ایران، پیرامون آن شکل گرفته است. این موضوع امروز که ایران به جایگاه سیاسی تازه‌ای رسیده و شاهنامه جان تازه گرفته است، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.»
به گفته آقای آساتوریان، شاهنامه امروز به‌عنوان «یکی از نمادهای همبستگی ملی و اتحاد ایرانیان» که حافظۀ تاریخی و سنت‌های فرهنگی گذشته را با خودآگاهی ملی امروز ایرانیان پیوند می‌دهد، ارزش و اهمیت بیشتری کسب می‌کند.
ترجمۀ شاهنامه به زبان ارمنی با استقبال گرم فرهنگیان ارمنستان روبه‌رو شده است. مسئولان دانشکدۀ خاورشناسی دانشگاه ارمنستان و روسیه می‌گویند، ترجمه و نشر کامل «شاهنامه» به زبان ارمنی، نه‌تنها یک پروژۀ مهم در ترجمه و نشر، بلکه گامی تازه در توسعۀ روابط فرهنگی دیرینه میان مردمان ارمنی و ایرانی است.
ویکتوریا آراکِلوا، خاورشناس ارمنی و استاد دانشکدۀ خاورشناسی دانشگاه ارمنستان و روسیه، نوشت: «این کاری تاریخی و دوران‌ساز (ارزشمند برای قرن‌ها) است و تا روزگاران درازی باقی خواهد ماند. ترجمه‌ای درخشان از گِئورگ آساتوریان، همراه با مجموعه‌ای بی‌نظیر از آثار مصورسازی آرمن خوجویان. با مقدمه و ویرایش گارنیک آساتریان. بی‌صبرانه چشم‌به‌راه نسخۀ چاپی آن هستیم.»
«خانۀ شاهنامه»
رونمایی از ترجمۀ ارمنی شاهنامه در جریان سفر سیدحمید پورمحمدی، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان برنامه و بودجۀ ایران، و ملاقات او با مقام‌های بلندپایۀ ارمنی انجام شده است.
این مقام ایرانی ترجمۀ شاهنامه به زبان ارمنی را یک رویداد فرهنگی ارزشمند برای آشنایی مردم ارمنستان با تاریخ، جهان‌بینی و میراث غنی فرهنگ ایران خوانده است. وی همچنین پیشنهاد کرده است که یک مرکز یا خانۀ شاهنامه در شهر ایروان تأسیس داده شود.
خبرگزاری مهر نوشته که آقای پورمحمدی این رویداد را در تاریخ روابط ایرانیان و ارمنیان بسیار مهم خوانده است:
این روابط به دوران پیش از اسلام بازمی‌گردد و ریشۀ دوستی بین دو ملت فراتر از مرزها بوده و زمینۀ پیوندهای عمیق و رو به افزایش ایران و ارمنستان است.
در همین حال، ایسنا، خبرگزاری دانشجویان ایران، نوشته که در این همایش از استاد لوریس چنگاوریان، آهنگساز و رهبر ارکستر برجستۀ ایرانی-ارمنی، «به پاس سال‌ها فعالیت هنری و نقش مؤثر وی در گسترش پیوندهای فرهنگی و هنری» بین دو کشور تجلیل به عمل آمده است.
رسانه‌های ایران این همایش را فرصتی برای دیدار و گفت‌وگو با ایران‌شناسان و فعالان فرهنگی ارمنستان و بررسی زمینه‌های گسترش همکاری‌های فرهنگی و علمی میان دو کشور خوانده‌اند.
ترجمه‌های ارمنی شاهنامه
شاهنامه طی قرن‌ها تاثیر گسترده‌ای در ادبیات ارمنی داشته، ولی نخستین ترجمه‌های آن به اواخر سدۀ ۱۹ و اوایل سدۀ ۲۰ میلادی برمی‌گردد؛ آن زمان داستان‌هایی مانند رستم و زال از جمله به شکل عامیانه ترجمه شده بودند. ویکتوریا آراکِلوا، خاورشناس ارمنی، می‌گوید:
نخستین مترجم حماسهٔ «شاهنامه» به زبان ارمنی، ساموئل گولزادیانتس بود. در سال ۱۸۹۳، ترجمه‌های او از بخش‌هایی از این حماسه، از جمله داستان‌های «رستم و سهراب» و سپس «ضحاک بیوراسب اژدهاک»، در شهر شوشه منتشر شد. پس از آن، آروتیون تیرَکیان، پزشک دربار شاه ایران، ادیب و زبان‌شناس، به ترجمهٔ «شاهنامه» روی آورد. نکتهٔ درخور توجه آن است که او این کار را با اصرار خریمیان آیریک، جاثلیق کل ارمنیان، آغاز کرد؛ کسی که خواستار ترویج آثار شگفت‌انگیز ادبیات فارسی در میان ارمنیان» بود.
به گفته خانم آراکلوا، در سال‌های بعد، ترجمه‌هایی از سوی میگردات تیرکیان، روبِن آبراهامیان، هوُسپ میرزیان، هراچیا آچاریان، سوغومون تارونتسی و سرگئی عمریان منتشر شده‌اند.
وی افزود: "در سال ۱۹۳۴، شاعر برجستهٔ ارمنی، یغیشه چارنتس، به نقاش نامدار، مارتيراس ساریان، پیشنهاد کرد که برای چاپ جدید این حماسه، در ترجمهٔ گِوُرگ آساطور، تصویرگری کند. چارنتس در این باره نوشت: «هیچ ملت متمدنی حق ندارد فردوسی را نشناسد و شاهنامه را نخواند. ازاین‌رو، تو بی‌تردید موظفی این نشر [شاهنامه] را تصویرگری کنی!»"
با این حال، تمامی ترجمه‌های یادشده تنها بخش‌هایی از شاهنامه را در بر می‌گرفتند و آن را به‌طور کامل ارائه نمی‌کردند. چاپ حاضر، به گفته خانم آراکلوا، این خلأ را برطرف می‌کند، چراکه برای نخستین بار، ترجمهٔ کامل «شاهنامه» که تا حد امکان به متن اصلی نزدیک است، پیش روی خوانندهٔ ارمنی قرار می‌گیرد.
در همین حال، گِوُرگ آساطریان مترجم شناخته‌شدهٔ ادبیات فارسی است. او قبلا مجموعهٔ «قصه‌های عامیانهٔ فارسی» را ترجمه کرده بود که در سال ۲۰۱۱ جایزهٔ «کتاب سال» ریاست جمهوری ایران را دریافت کرد. افزون بر این، او آثار متعددی از نویسندگان معاصر ایرانی، از جمله فریبا وفی و زویا پیرزاد، شامل رمان، داستان بلند و داستان کوتاه را به ارمنی ترجمه کرده است.
اولین ترجمۀ ادبی بخش‌هایی از شاهنامه به زبان ارمنی در دهۀ ۱۹۳۰، در جریان هزارمین سالگرد فردوسی در زمان شوروی، به طبع رسیده است. در کل، شاهنامه تاکنون به بیش از ۳۰ زبان دنیا ترجمه و منتشر شده است.
#شاهنامه #فردوسی #ترجمه_ارمنی #ارمنستان
#گئورگ_آساتریان #ویکتوریا_آراکلوا #گارنیک_آساتوریان
@followers
https://www.radiozamaneh.com/905724
No comments:
Post a Comment